Projekat podržali

Evropska Unija

Soros

Sponzori mreže

 

EurActiv Newsletter
Prijava na NewsLetter


Ekonomija ispred politike ili možda obratno?    

Objavljeno : 11.06.2019. Štampa El. pošta bookmark
 

Iako Evropska komisija u svojim izveštajima izjednačava značaj političkih i ekonomskih kriterijuma za članstvo i obeležava ih frazom "najpre osnovne stvari" (fundamentals first) u javnosti se stiče utisak da su ipak politički kriterijumi oni o kojima se najviše priča i da od njih zavisi napredak u procesu pregovora. Tako na primer, pregovori Beograda i Prištine se ističu kao izuzetno bitna tema, ako ne i odlučujuća za dalje napredovanje u pregovorima.

 

Miloš Janjić je mlađi istraživač u Centru za evropske politike

 

U situaciji u kojoj je javna rasprava obojena temama u vezi sa vladavinom prava, demokratijom, nezavisnim sudstvom i medijima kao i normalizacijom odnosa sa Prištinom ostaje veliko pitanje koliko ima mesta za svrsishodnu debatu o ekonomskim temama. Možda su ipak teme koje se tiču politike i prava osnova za zdravo funkcionisanje sistema pa i ekonomskog. Takav se utisak stiče.

 

Ali bez stavljanja pitanja ekonomskog razvoja na barem isti pijedestal kao i gorepomenutih tema, rizikujemo da možda i novouspostavljeni i uređen sistem neće imati kome da služi. Srbija se suočava sa ozbiljnim problemom sve većeg odlaska ljudi iz zemlje, i to pre svega visokoobrazovanih.

 

Ovo nije samo demografski i socijalni problem, ovde je pre svega mnogo više u pitanju ekonomski potencijal koji ova zemlja gubi. Danas se ekonomski razvoj bazira na znanju i to više nego ikada u prošlosti. Kako bi uspeli da obezbede da barem jedan deo ovih ljudi ostane i svoj potencijal iskoristi za razvoj Srbije, kao i bolji život za one koji su ovde, fokus na ekonomski razvoj je neophodan.

 

Srbija je preuzela obavezu da, u skladu sa kopenhaškim kriterijumima, pre zvaničnog pristupanja EU ima uspostavljenu funkcionalnu tržišnu ekonomiju koja može da odoli pritisku konkurencije koja dolazi iz EU zemalja. Ovo nije nimalo lak zadatak za industriju koja je bila teško pogođena krizom još iz vremena ranih 80tih godina XX veka, a onda doživela svoj krah u narednim decenijama. U isto vreme prelazak sa jednog ustaljenog sistema upravljanja baziranog na socijalističkom uređenju na korporativni nije se baš pokazao kao jednostavan proces.

 

Ali, i ovako postavljena ekonomija je na izuzetno visokom nivou integracije sa EU. Dve trećine trgovine Srbija obavlja sa EU, odakle dolazi i neverovatnih tri četvrtine svih stranih direktnih investicija. Takođe, više od dve trećine imovine koju bankarski sistem u Srbiji poseduje vodi svoje poreklo iz država EU. Dakle, Srbija je već duboko ekonomski integrisana sa EU i prirodno naredni korak je i formalno političko članstvo jer je svaka alternativa pristupanju EU malo verovatna i to je jasno i jednoj i drugoj strani.

 

U skladu sa postavljenim kriterijumima, EK objavljuje izveštaje gde daje svoju ocenu napretka i trenutnog stepena pripremljenosti po pitanju dva ekonomska kriterijumima: postojanje funkcionalne tržišne ekonomije i konkurentnosti privrede. Ono što privlači pažnju jeste da se u prethodna tri izveštaja navodi da Srbija ostvaruje određeni pa čak i dobar napredak a stepen pripremljenosti ostaje na istom nivou-umerena spremnost.

 

Ovako postavljen sistem kao i uopštenost u obrazlaganju ocena ostavlja dosta prostora za subjektivna tumačenja i argumentaciju koja nema samo osnovu u ekonomiji. Stiče se utisak, sličan onom u javnosti, da je potrebno da se i sa strane EK veći akcenat stavi na konkretne ekonomske teme. U isto vreme, potrebno je više preciznosti i otvorenosti u analizi kako bi ekonomski kriterijumi bili postavljeni kao uslov u pregovorima zarad ekonomskog razvoja i služili isključivo toj svrsi.

 

Tako se npr. navodi da je privreda Srbije u značajnom usponu, da se beleži ubrzani ekonomski rast, rast investicionih aktivnosti, domaće tražnje itd. Međutim, ako ove pojedinačne podatke stavimo u uporedni pregled dolazi se do novog, mnogo važnijeg podatka za "običnog čoveka" – bruto društveni proizvod (BDP) Srbije po glavi stanovnika izražen po paritetu kupovne moći je na nivou od 37% onog prosečnog u EU i to već deceniju unazad. Ovaj podatak se sramežljivo pojavljuje u poslednjoj rečenici paragrafa o makroekonomskoj stabilnosti.

 

Ono što se ovde izostavlja jeste da se jasno naglasi da će, ako nastavi sa tempom ekonomskog rasta kao u prethodnim godinama, Srbiji biti potrebne decenije da po realnoj kupovnoj moći dostigne prosek EU. U tom svetlu se može i protumačiti i zaključak ovog dela izveštaja da je "miks makroekonomskih politika bio odgovarajući" ali prosta jednačina glasi da je glavni problem Srbije na makroekonomskom nivou nedovoljan privredni rast.

 

Nepostojanje funkcionalne industrijske politike, nedovoljan nivo investicija, ponovni rast trgovinskog deficita, nejednakost dohotka među najvećim u Evropi kao i drugi pokazatelji pozivaju na dalje poboljšanje seta makroekonomskih politika. Iako postoji neki napredak, upravljanje ekonomijom i stanje privrede je daleko od onog koji je Srbiji neophodan za pristupanje EU u svojstvu ravnopravnog partnera državama članicama. Čini se da se ustaljenim, bezličnim i tehničkim frazama izbegava jasna i konstruktivna kritika i ostavlja prostor za amortizaciju oštrih ocena na teme koje se obrađuju u nekim drugim delovima izveštaja.

 

Ono što je sigurno jeste da je neophodan znatno veći dijalog u javnosti oko ekonomskih tema uključenih u pregovore sa EU. Takođe, ekonomske teme bi trebalo da imaju veći prostor u radu organizacija civilnog društva i u medijima. Sa druge strane, bilo bi od značaja da i EK daje konstruktivnu kritiku ekonomskog sistema i veći fokus  stavi na jasne smernice koje će omogućiti da se Srbija pre svega ekonomski razvije i da bude valjan i ravnopravan partner svim zemljama EU kako pre, tako i posle pristupanja.

 

Izvor: Centar za evropske politike

Foto: Centar za evropske politike

 

 

 
 
Pošaljite komentar
Pošaljite komentar


 

Partner rubrike


19.07.2019, Beograd
Organizator: Odbranimo reke Stare planine
18.07.2019, Beograd
Organizator: CRTA
16.07.2019, Beograd
Organizator: EIC i Ministarstvo prosvete
04.07.2019, Beograd
Organizator: CEP
26.06.2019, Beograd
Organizator: Fondacija Fridrih Ebert i EPuS
25.06.2019, Beograd
Organizator: Balkanmagazin
05.06.2019, Beograd
Organizator: MEI, Delegacija EU, Ministarstvo finansija i EU PPF
31.05.2019, Beograd
Organizator: FCD i EWB
17.05.2019, Beograd
Organizator: Ministarstvo finansija i projekat Podrška komisiji za kontrolu državne pomoći
11.05.2019, Beograd
Organizator: CRTA
10.05.2019, Beograd
Organizator: FPN
08.05.2019, Beograd
Organizator: Koalcija 27
07.05.2019, Beograd
Organizator: EPuS
22.04.2019, Beograd
Organizator: RENEXPO
16.04.2019, Beograd
Organizator: MEI, Delegacija EU i PLAK III
11.04.2019, Beograd
Organizator: ISAC fond
03.04.2019, Beograd
Organizator: CSP i Hans Zajdel fondacija
04.04.2019, Beograd
Organizator: Republika Srbija
25.03.2019, Beograd
Organizator: CRTA
20.03.2019, Beograd
Organizator: Ministarstvo finansija i Delegacija EU u Srbiji
19.03.2019, Beograd
Organizator: MONS
26.02.2019, Beograd
Organizator: EPuS i Centar za spoljnu politiku
22.02.2019, Beograd
Organizator: Centar za promociju nauke
21.02.2019, Beograd
Organizator: RES fondacija i Fondacija Hajnrih Bel
06.02.2019, Beograd
Organizator: EU info centar
04.02.2019, Beograd
Organizator: CRTA
30.01.2019, Beograd
Organizator: EU info centar, Delegacija EU i EUNIC
18.01.2019, Beograd
Organizator: NKEU
14.12.2018, Beograd
Organizator: CEP i EU info centar
4.12.2018, Beograd
Organizator: EPuS i Fridrih Ebert
30.11.2018, Beograd
Organizator: NKEU
28.11.2018, Beograd
Organizator: CEP, CFA/ÖFZ i CIFE
26.11.2018, Beograd
Organizator: Konfindustrija Srbija
26.11.2018, Beograd
Organizator: Agencija za borbu protiv korupcije
19.11.2018, Beograd
Organizator: CEP
16.11.2018, Beograd
Organizator: EU info centar
14.11.2018, Beograd
Organizator: Koalicija 27
08.11.2018, Beograd
Organizator: EPuS i Konrad Adenauer Fondacija
06.11.2018, Beograd
Organizator: POINTPULS i BCBP
06.11.2018, Beograd
Organizator: ASB i Ministarstvo za rad
06.11.2018, Beograd
Organizator: Predstavništvo Grada Beča
01.11.2018, Beograd
Organizator: U mreži i Grupa za analizu i kreiranje javnih politika
30.10.2018, Beograd
Organizator: Fondacija Tempus
17.10.2018, Beograd
Organizator: BFPI, BCBP i EPuS
14.10.2018, Beograd
Organizator: Srbija 21
12.10.2018, Beograd
Organizator: Ambasadori održivog razvoja i NKEU
09.10.2018, Beograd
Organizator: MZŽS
03.10.2018, Beograd
Organizator: EBRD
29.09.2018, Beograd
Organizator: Ambasada Švedske, MZŽS i EISP2
26.09.2018, Beograd
Organizator: Kreativna Evropa Srbija
25.09.2018, Beograd
Organizator: EPuS
25 - 26.09.2018, Beograd
Organizator: CEP i TEN
24.09.2018, Beograd
Organizator: Fondacija Fridrih Ebert
01.10.2018, Beograd
Organizator: Tempus
18.09.2018, Beograd
Organizator: UNDP i Vlada Švajcarske
14.09.2018, Beograd
Organizator: Bitef i EU info centar
14.09.2018, Beograd
Organizator: Delegacija EU i Ministarstvo pravde
13.09.2018, Beograd
Organizator: BOŠ i Kancelarija za saradnju sa civilnim društvom
07.09.2018, Beograd
Organizator: FREN i SeCons
04.09.2018, Beograd
Organizator: Tim Noći istraživača
12.07.2018, Beograd
Organizator: EU info centar
11.07.2018, Beograd
Organizator: EU info centar
03.07.2018, Beograd
Organizator: Balkanmagazin
28.06.2018, Beograd
Organizator: Istinomer i Crta
28.06.2018, Beograd
Organizator: CEP i EU info centar
27.06.2018, Beograd
Organizator: EPuS, Fondacija Fridrih Ebert
27.06.2018, Beograd
Organizator: Projektni tim, Švajcarska kancelarija za saradnju i Ministarstvo energetike
22.06.2018, Beč
Organizator: Energetska zajednica
21.06.2018, Beograd
Organizator: EPuS
20.06.2018, Beograd
Organizator: BCBP
21.06.2018, Beograd
Organizator: BOŠ
15.06.2018, Beograd
Organizator: CEP
14.06.2018, Beograd
Organizator: BCBP
15.06.2018, Beograd
Organizator: Fridrih Ebert
13.06.2018, Beograd
Organizator: EPuS i FPN
12.06.2018, Beograd
Organizator: Savet Evrope i Delegacija EU
12.06.2018, Beograd
Organizator: Fridrih Ebert
01.06.2018, Beograd
Organizator: Green European Foundation
24.05.2018, Beograd
Organizator: Kancelarija Vlade za saradnju sa civilnim društvom
21.05.2018, Beograd
Organizator: CEDEF
17.05.2018, Beograd
Organizator: CEP, EFB
16.05.2018, Beograd
Organizator: EU info centar
16.05.2018, Beograd
Organizator: EU info centar
16.05.2018, Beograd
Organizator: Centar za spoljnu politiku
14.05.2018, Beograd
Organizator: Koalicija 27
10.05.2018, Beograd
Organizator: AŽC, UŽ Peščanik
09.05.2018, Beograd
Organizator: EU info centar i Delegacija EU u Srbiji
10.05.2018, Beograd
Organizator: Fondacija Fridrih Ebert i Centar za spoljnu politku
10.05.2018, Beograd
Organizator: EPuS, FEFA
25.04.2018, Beograd
Organizator: USAID, EPuS, CEP
25.04.2018, Beograd
Organizator: ISAC fond
23.04.2018, Beograd
Organizator: NKEU
24.04.2018, Beograd
Organizator: REECO Srbija
20.04.2018, Beograd
Organizator: Udruženja
16.04.2018, Beograd
Organizator: Delegacija EU, EU info centar i Kolarčeva zadužbina
13.04.2018, Beograd
Organizator: Koalicija prEUgovor
13.04.2018, Beograd
Organizator: Fridrih Ebert
16. i 17.04.2018, Beograd
Organizator: EFB
11.04.2018, Beograd
Organizator: CEP
11.04.2018, Beograd
Organizator: Beogradski centar za ljudska prava
12.04.2018, Beograd
Organizator: EPuS
23.03.2018, Beograd
Organizator: Beogradski centar za ljudska prava
16.03.2018, Beograd
Organizator: Delegacija EU u Srbiji, EU info centar
13.03.2018, Beograd
Organizator: CEP, TEN, BENCHER
13.03.2018, Beograd
Organizator: ISAC fond
14.03.2018, Beograd
Organizator: EU info centar i PLAC II
08.03.2018, Beograd
Organizator: Balkanmagazin i EPS
08.03.2018, Beograd
Organizator: Francuski institut u Srbiji
27.02.2018, Beograd
Organizator: Evropska fondacija za demokratiju
13.02.2018, Beograd
Organizator: BCBP
08.02.2018, Beograd
Organizator: Evropska platforma za ZB
07.02.2018, Beograd
Organizator: CFP, Fondacija Hans Zajdel
01.02.2018, Beograd
Organizator: BCBP
30. i 31.01.2018, Beograd
Organizator: MDULS, ReSPA
24.1.2018, Beograd
Organizator: Tempus - Erazmus+
16.1.2018, Beograd
Organizator: Ambasada Bugarske
17.01.2018, Beograd
Organizator: Koalicija za REKOM
21.12.2017, Beograd
Organizator: POINTPULS i RAI
19.12.2017, Beograd
Organizator: Koalicija prEUgovor
14.12.2017, Priština
Organizator: Energetska zajednica
13.12.2017, Beograd
Organizator: EU info centar, CAPE
13.12.2017, Beograd
Organizator: EPuS
08.12.2017, Beograd
Organizator: EPuS, EIB
08.12.2017, Beograd
Organizator: Savet Evrope, EU
07.12.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU, EU Info centar, KCSD, Fondacija Divac
05.12.2017, Beograd
Organizator: POINTPULS, BCBP, BIRN, TS
06.12.2017, Beograd
Organizator: EPuS
05.12.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU i RZS
29.11.2017, Beograd
Organizator: EPuS i Fondacija Fridrih Ebert
17.11..2017, Beograd
Organizator: Koalicija 27
15.11.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU, UNDP
15.11.2017, Beograd
Organizator: Balkanmagazin
14.11.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU, Ministarstvo rada, EU info centar
07.11.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU, EU info centar, PKS
03.11.2017, Beograd
Organizator: ISAC fond i Fondacija Fridrih Ebert
01.11.2017, Beograd
Organizator: Evropski pokret u Srbiji
31.10.2017, Beograd
Organizator: EPuS i FPN
01 - 02.11.2017, Novi Sad-Beograd
Organizator: Francuski institut
25.10.2017, Beograd
Organizator: Koalicija prEUgovor
24.10.2017, Beograd
Organizator: Evropski pokret u Srbiji
23.10.2017, Beograd
Organizator: RYCO
17.10.2017, Beograd
Organizator: Fondacija Tempus
12.10.2017, Beograd
Organizator: Građanske inicijative
11.10.2017, Beograd
Organizator: TACSO
10.10.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU i Tim UN
09.10.2017, Brisel
Organizator: Savet za regionalnu saradnju
06.10.2017, Beograd
Organizator: Fondacija Tempus
05.10.2017, Beograd
Organizator: Forum za međunarodne odnose Evropskog pokreta u Srbiji i Fondacija Fridirh Ebert
02.10.2017, Beograd
Organizator: CZKD
28.09.2017, Beograd
Organizator: Fondacija Tempus
26.09.2017, Beograd
Organizator: EUNIC Srbija
22.09.2017, Novi Sad
Organizator: CINS
21.09.2017, Beograd
Organizator: Ministarstvo pravde
20.09.2017, Pančevo
Organizator: Gradska uprava Pančeva
19.09.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU, EU info centar i SKGO
18.09.2017, Beograd
Organizator: BOŠ i Kancelarija za saradnju sa civilnim društvom
15.09.2017, Beograd
Organizator: Beograd Prajd
14.09.2017, Beograd
Organizator: POINTPULS i BCBP
15.09.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU u Srbiji
14.09.2017, Vlasinsko jezero
Organizator: Evropski PROGRES
13.09.2017, Beograd
Organizator: Centar za spoljnu politiku
06.09.2017, Beograd
Organizator: Ujedinjene nacije
05.09.2017, Beč
Organizator: Energetska zajednica
25.08.2017, Beograd
Organizator: Balkanmagazin i EPS
25.07.2017, Beograd
Organizator: Beogradski centar za bezbednosnu politiku
06.07.2017, Beograd
Organizator: Ministarstvo zaštite životne sredine i Nacionalni konvent
04.07.2017, Beograd
Organizator: ISAC fond i Fridrih Ebert fondacija
30.06.2017, Beograd
Organizator: Centar za spoljnu politiku i Fridrih Ebert fondacija
22.06.2017, Beograd
Organizator: CEP, EU Info centar
22.06.2017, Beograd
Organizator: EU info centar
22.06.2017, Beograd
Organizator: Fondacija Hajnrih Bel
15 - 17.06.2017, Beograd
Organizator: Evropa Nostra, Evropa Nostra Srbija, Mreža za nasleđe JIE
14.06.2017, Beograd
Organizator: Ambasada Italije u Srbiji
15.06.2017, Beograd
Organizator: Novinska agencija Beta
18.05.2017, Beograd
Organizator: EU info centar
18.05.2017, Beograd
Organizator: EU info centar
25.05.2017, Beograd
Organizator: EU Info centar

PROJEKTI I KONKURSI

EurActiv franšiza za Srbiju:
Novinska agencija BETA, direktor: Radomir Diklić, glavni i odgovorni urednik: Dragan Janjić
Novinska Agencija Beta
Developed by Zorica Filipović, Predrag Tošić
EKO ZNACKA