Projekat podržali

Evropska Unija

Soros

Sponzori mreže

 

EurActiv Newsletter
Prijava na NewsLetter


Beta OMS

Povezanost sa tajkunima vodi rumunske medije u neizvesnost    

Objavljeno : 30.01.2017. Štampa El. pošta bookmark
 

Rumunski medijski pejzaž, iako se čini da je vrlo razuđen sa stotinama medija, kontroliše tek nekolicina magnata. Kako se mnogi od njih pritom suočavaju sa krivičnim postupcima, budućnost novinarstva u ovoj članici EU je vrlo neizvesna. Industrija reklama nije dovoljno velika da bi mogla da podrži veliki broj medijskih organizacija, dok su medijske firme koncentrisane u rukama nekolicine vlasnika sa isprepletanim i specifičnim ekonomskim i političkim interesima. Zato su uslovi za održivost nezavisnih medija nepovoljni.

 

Autor: Ana Ribeiro, istraživač u Evropskom centru za slobodu štampe i medija (ECPMF)

 

Prema izveštajima medija u proteklih nekoliko meseci, tužioci Nacionalnog direktorata za borbu protiv korupcije (DNA) posebno su se usredsredili na medijske mogule u Rumuniji i pokrenuli istrage protiv njih, od kojih su neke dovele i do presuda. To je ugrozilo opstanak njihovih medijskih grupa, poput Medijafaksa (MediaFax) biznismena Adrijana Sarbua, koji je 2014. ušao u stečajni postupak.

 

Vrlo uticajni Sarbu je uhapšen u februaru 2015. zbog utaje poreza, pronevere i pranja novca u koje je bio uključen Medijafaks. On je u decembru prošle godine optužen za učešće u zločinima protiv čovečnosti u vezi sa nasilnim gušenjem protesta u junu 1990. kada je bio šef kabineta rumunskog premijera Petrea Romana.

 

U međuvremenu, Dan Vojkulesku iz grupe Intakt medija (Intact Media Group) osuđen je na 10 godina zatvora zbog pranja novca. Vojkulesku, bivši senator i osnivač Rumunske humanističke partije (sadašnje Konzervativne partije), postao je jedan od najbogatijih preduzetnika u Rumuniji pre nego što je pao u nemilost.

 

Rumunske vlasti su zaplenile grupu Intakt medija na osnovu presude iz 2014. U međuvremenu, jedan od kanala grupe, Antena 3, istraživala je političku korupciju koja je dosezala do visokih krugova vlasti i optužila glavnu tužiteljku DNA da je umešana u zataškavanja toga.

 

Zapetljano klupko

Background

Prema Monitoru medijskog pluralizma za 2015. kojim se mere pretnje medijskim slobodama i pluralizmu, Rumunija je ostvarila najvišu moguću stopu rizika (100%) kada je reč o "koncentraciji vlasništva u više medija",  a stopu rizika od 81% kada je reč o "politizaciji kontrole medija".

 

U izveštjau se navodi da Rumunija nema poseban zakon koji bi propisao da se vlasništvo u medijskoj kompaniji mora obelodaniti, niti ograničenja vlasništva u štampanim i internet medijima.

 

U izveštaju se navodi da postoji opasnost od toga se mediji koriste kao političko sredstavo, kao i "pretnja od čestog mešanja vlasnika u uređivanje i u privatnom i u javnim medijima, dok su novinari u vrlo lošoj ekonomskom položaju, kao i kada je reč o profesionalnom i ličnom integritetu".

 

Dalekosežne istrage DNA nisu, pored preduzetnika, zaobišle ni visokopozicionirane političare. Medijska industrija u Rumuniji gubi na kvalitetu i finansijskoj održivosti, kao i poverenje javnosti, iako se i dalje smatra ključnom za informisanje u zemlji dok različiti tabori pokušavaju da ostvare kontrolu nad njom.

 

Američka organizacija Institut za demokratiju je u martu 2015. u tekstu objavljenom u Njujork tajmsu to nazvala "legalnom vladavinom terora", uključujući progon tajkuna koji su se razišli sa rumunskim političkim rukovodstvom ili su njihova izdanja bila kritički nastrojena prema vlastima.

 

Razvan Martin, programski koordinator u organizaciji AktivVoč (ActiveWatch) koja prati prilike u medijima, rekao je za ECPMF da je delovanje DNA opravdano i da se na to suviše dugo čekalo. "DNA goni medijske tajkune pošto je medijska industrija izuzetno korumpirana. Većina vlasnika su biznismeni ili političari koji koriste medije za svoje lične interese", rekao je on.

 

"Izuzetno je to što pravosuđe konačno razotkriva koruptivne mehanizme finansiranja medija i njihovog funkcionisanja. Takve prakse su poznate među medijskim radnicima, ali su nepoznate javnosti, pošto se tek nekolicina insajdera usudila da govori otvoreno o tome", rekao je Martin.

 

Martin je rekao i da "korumpirani vlasnici ili menadžeri medija" koji su na meti DNA uzvraćaju "kampanjama protiv pravosudnog sistema, predstavljajući sebe kao žrtve". AktivVoč prati prilike u vezi sa korupcijom u rumunskim medijima već 15 godina, i objavčjuje godišnje izveštaje o slobodi medija.

 

U najnovijem takvom izveštaju ističe se da je politizacija rumunskih medija bila posebno izražena u izbornom ciklusu 2014-2015. Emitovani programi su bili otvoreno pristrasni i sadržali su dezinformacije, dok su ih vlasnici medija koristili da izvrše pritisak na pravosuđe. Istovremeno, pravosuđe je razotkrilo "koruptivne veze" između mnogih vlasnika medija (i nekih novinara) sa poslovni i političkim interesima i čak organizovanim kriminalom.

 

U izveštaju Centra za medijsku transparentnost (CMT) pod naslovom "The men who bit the (watch) dogs" ocenjuje se da "donekle haotične prilike" u vezi sa medijima u Rumuniji odražavaju sveukupne obrasce postkomunističkog razvoja.

 

Politika, poslovni krugovi, novinarstvo i pravosuđe su isprepletani kroz složene i često simbiotičke veze: lideri u svakoj oblasti, od kojih mnogi imaju komunističku prošlost i okoristili su se od tranzicije u kapitalizam, prelaze iz jedne u drugu sferu dok istovrmeno drže umešane prste u drugim sferama.

 

Novinari u Rumuniji, navodi se u izveštaju CMT, našli su se u ulozi "zagovarača pravde i borbe protiv korupcije i povremeno onih koji štite tajne", između beskomrpomisnog, nagrađivanog noinarstva i "sofisticirane" propagande.

 

Vlasništvo , medijske slobode i finansijska kriza

 

Stvari je dodatno zakomplikovala recesija u svetu koja je snažno pogodila rumunske medije.

 

"Sasvim sigurno, finansijski neodržive strukture koje su pravno gledano u sivoj zoni, počele su da se urušavaju zajedno sa svojim tajkunima", ocenili su u uvodniku iz septembra 2015. urednik i izdavač portala EurAktiv Rumunija, pominjući nalaze izveštaja CMT.

 

Oni su konstatovali da je Povelja EU o osnovnim pravima koja propisuje slobodu medija, "usmerena gotovo u potpunosti na mešanje vlade". Sadašnja situacija je "mnogo više iznijansirana". Ograničenja za medije u Rumuniji i drugde u EU česoto proističu iz koncentracije vlasništava i struktura: "Tu su prepreke poput autocenzure, sukoba interesa i mešanja u uređivačku politiku, što ima loše posledice po zaštitu pluralizma, slobodnoj konkurenciji i demokratskoj kulturi".

 

EurAktiv Rumunija je naveo da industrija reklama nije dovoljno velika da bi mogla da podrži veliki broj medijskih organizacija, dok su one koncentrisane u rukama nekolicine vlasnika sa isprepletanim i specifičnim ekonomskim i političkim interesima. Zato su uslovi za održivost nezavisnih medija vrlo nepovoljni.

 

Rumunski novinari gube posao ako se ne slože sa mešanjem u njihov rad, kada njihovi šefovi žele da zaštite političara ili interese, kao što je to nedavno bio slučaj u jednim novinama i informativnom portalu. Oni potom nemaju praktično nigde drugde da odu gde bi mogli da slobodno izveštavaju.

 

Photo: Public domain, ECPMF



Ovaj tekst izrađen je u partnerstvu s Osservatorio Balcani e Caucaso za projekt European Centre for Press and Media Freedom (ECPMF) i sufinansiran sredstvima Evropske komisije. Sadržaj ove publikacije isključiva je odgovornost Osservatorio Balcani e Caucaso i njenih partnera i ni na koji se način ne može smatrati da odražava gledišta Evropske komisije.

 
 
Pošaljite komentar
Pošaljite komentar


 

Partner rubrike


09.09.2019, Beograd
Organizator: Ministarstvo pravde, Pištaljka, Projekat USAID i Projekat EU
06.09.2019, Beograd
Organizator: Fondacija Tempus
30.08.2019, Beograd
Organizator: Kancelarija Grada Beča u Beogradu - Eurocomm-PR
19.07.2019, Beograd
Organizator: Odbranimo reke Stare planine
18.07.2019, Beograd
Organizator: CRTA
16.07.2019, Beograd
Organizator: EIC i Ministarstvo prosvete
04.07.2019, Beograd
Organizator: CEP
26.06.2019, Beograd
Organizator: Fondacija Fridrih Ebert i EPuS
25.06.2019, Beograd
Organizator: Balkanmagazin
05.06.2019, Beograd
Organizator: MEI, Delegacija EU, Ministarstvo finansija i EU PPF
31.05.2019, Beograd
Organizator: FCD i EWB
17.05.2019, Beograd
Organizator: Ministarstvo finansija i projekat Podrška komisiji za kontrolu državne pomoći
11.05.2019, Beograd
Organizator: CRTA
10.05.2019, Beograd
Organizator: FPN
08.05.2019, Beograd
Organizator: Koalcija 27
07.05.2019, Beograd
Organizator: EPuS
22.04.2019, Beograd
Organizator: RENEXPO
16.04.2019, Beograd
Organizator: MEI, Delegacija EU i PLAK III
11.04.2019, Beograd
Organizator: ISAC fond
03.04.2019, Beograd
Organizator: CSP i Hans Zajdel fondacija
04.04.2019, Beograd
Organizator: Republika Srbija
25.03.2019, Beograd
Organizator: CRTA
20.03.2019, Beograd
Organizator: Ministarstvo finansija i Delegacija EU u Srbiji
19.03.2019, Beograd
Organizator: MONS
26.02.2019, Beograd
Organizator: EPuS i Centar za spoljnu politiku
22.02.2019, Beograd
Organizator: Centar za promociju nauke
21.02.2019, Beograd
Organizator: RES fondacija i Fondacija Hajnrih Bel
06.02.2019, Beograd
Organizator: EU info centar
04.02.2019, Beograd
Organizator: CRTA
30.01.2019, Beograd
Organizator: EU info centar, Delegacija EU i EUNIC
18.01.2019, Beograd
Organizator: NKEU
14.12.2018, Beograd
Organizator: CEP i EU info centar
4.12.2018, Beograd
Organizator: EPuS i Fridrih Ebert
30.11.2018, Beograd
Organizator: NKEU
28.11.2018, Beograd
Organizator: CEP, CFA/ÖFZ i CIFE
26.11.2018, Beograd
Organizator: Konfindustrija Srbija
26.11.2018, Beograd
Organizator: Agencija za borbu protiv korupcije
19.11.2018, Beograd
Organizator: CEP
16.11.2018, Beograd
Organizator: EU info centar
14.11.2018, Beograd
Organizator: Koalicija 27
08.11.2018, Beograd
Organizator: EPuS i Konrad Adenauer Fondacija
06.11.2018, Beograd
Organizator: POINTPULS i BCBP
06.11.2018, Beograd
Organizator: ASB i Ministarstvo za rad
06.11.2018, Beograd
Organizator: Predstavništvo Grada Beča
01.11.2018, Beograd
Organizator: U mreži i Grupa za analizu i kreiranje javnih politika
30.10.2018, Beograd
Organizator: Fondacija Tempus
17.10.2018, Beograd
Organizator: BFPI, BCBP i EPuS
14.10.2018, Beograd
Organizator: Srbija 21
12.10.2018, Beograd
Organizator: Ambasadori održivog razvoja i NKEU
09.10.2018, Beograd
Organizator: MZŽS
03.10.2018, Beograd
Organizator: EBRD
29.09.2018, Beograd
Organizator: Ambasada Švedske, MZŽS i EISP2
26.09.2018, Beograd
Organizator: Kreativna Evropa Srbija
25.09.2018, Beograd
Organizator: EPuS
25 - 26.09.2018, Beograd
Organizator: CEP i TEN
24.09.2018, Beograd
Organizator: Fondacija Fridrih Ebert
01.10.2018, Beograd
Organizator: Tempus
18.09.2018, Beograd
Organizator: UNDP i Vlada Švajcarske
14.09.2018, Beograd
Organizator: Bitef i EU info centar
14.09.2018, Beograd
Organizator: Delegacija EU i Ministarstvo pravde
13.09.2018, Beograd
Organizator: BOŠ i Kancelarija za saradnju sa civilnim društvom
07.09.2018, Beograd
Organizator: FREN i SeCons
04.09.2018, Beograd
Organizator: Tim Noći istraživača
12.07.2018, Beograd
Organizator: EU info centar
11.07.2018, Beograd
Organizator: EU info centar
03.07.2018, Beograd
Organizator: Balkanmagazin
28.06.2018, Beograd
Organizator: Istinomer i Crta
28.06.2018, Beograd
Organizator: CEP i EU info centar
27.06.2018, Beograd
Organizator: EPuS, Fondacija Fridrih Ebert
27.06.2018, Beograd
Organizator: Projektni tim, Švajcarska kancelarija za saradnju i Ministarstvo energetike
22.06.2018, Beč
Organizator: Energetska zajednica
21.06.2018, Beograd
Organizator: EPuS
20.06.2018, Beograd
Organizator: BCBP
21.06.2018, Beograd
Organizator: BOŠ
15.06.2018, Beograd
Organizator: CEP
14.06.2018, Beograd
Organizator: BCBP
15.06.2018, Beograd
Organizator: Fridrih Ebert
13.06.2018, Beograd
Organizator: EPuS i FPN
12.06.2018, Beograd
Organizator: Savet Evrope i Delegacija EU
12.06.2018, Beograd
Organizator: Fridrih Ebert
01.06.2018, Beograd
Organizator: Green European Foundation
24.05.2018, Beograd
Organizator: Kancelarija Vlade za saradnju sa civilnim društvom
21.05.2018, Beograd
Organizator: CEDEF
17.05.2018, Beograd
Organizator: CEP, EFB
16.05.2018, Beograd
Organizator: EU info centar
16.05.2018, Beograd
Organizator: EU info centar
16.05.2018, Beograd
Organizator: Centar za spoljnu politiku
14.05.2018, Beograd
Organizator: Koalicija 27
10.05.2018, Beograd
Organizator: AŽC, UŽ Peščanik
09.05.2018, Beograd
Organizator: EU info centar i Delegacija EU u Srbiji
10.05.2018, Beograd
Organizator: Fondacija Fridrih Ebert i Centar za spoljnu politku
10.05.2018, Beograd
Organizator: EPuS, FEFA
25.04.2018, Beograd
Organizator: USAID, EPuS, CEP
25.04.2018, Beograd
Organizator: ISAC fond
23.04.2018, Beograd
Organizator: NKEU
24.04.2018, Beograd
Organizator: REECO Srbija
20.04.2018, Beograd
Organizator: Udruženja
16.04.2018, Beograd
Organizator: Delegacija EU, EU info centar i Kolarčeva zadužbina
13.04.2018, Beograd
Organizator: Koalicija prEUgovor
13.04.2018, Beograd
Organizator: Fridrih Ebert
16. i 17.04.2018, Beograd
Organizator: EFB
11.04.2018, Beograd
Organizator: CEP
11.04.2018, Beograd
Organizator: Beogradski centar za ljudska prava
12.04.2018, Beograd
Organizator: EPuS
23.03.2018, Beograd
Organizator: Beogradski centar za ljudska prava
16.03.2018, Beograd
Organizator: Delegacija EU u Srbiji, EU info centar
13.03.2018, Beograd
Organizator: CEP, TEN, BENCHER
13.03.2018, Beograd
Organizator: ISAC fond
14.03.2018, Beograd
Organizator: EU info centar i PLAC II
08.03.2018, Beograd
Organizator: Balkanmagazin i EPS
08.03.2018, Beograd
Organizator: Francuski institut u Srbiji
27.02.2018, Beograd
Organizator: Evropska fondacija za demokratiju
13.02.2018, Beograd
Organizator: BCBP
08.02.2018, Beograd
Organizator: Evropska platforma za ZB
07.02.2018, Beograd
Organizator: CFP, Fondacija Hans Zajdel
01.02.2018, Beograd
Organizator: BCBP
30. i 31.01.2018, Beograd
Organizator: MDULS, ReSPA
24.1.2018, Beograd
Organizator: Tempus - Erazmus+
16.1.2018, Beograd
Organizator: Ambasada Bugarske
17.01.2018, Beograd
Organizator: Koalicija za REKOM
21.12.2017, Beograd
Organizator: POINTPULS i RAI
19.12.2017, Beograd
Organizator: Koalicija prEUgovor
14.12.2017, Priština
Organizator: Energetska zajednica
13.12.2017, Beograd
Organizator: EU info centar, CAPE
13.12.2017, Beograd
Organizator: EPuS
08.12.2017, Beograd
Organizator: EPuS, EIB
08.12.2017, Beograd
Organizator: Savet Evrope, EU
07.12.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU, EU Info centar, KCSD, Fondacija Divac
05.12.2017, Beograd
Organizator: POINTPULS, BCBP, BIRN, TS
06.12.2017, Beograd
Organizator: EPuS
05.12.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU i RZS
29.11.2017, Beograd
Organizator: EPuS i Fondacija Fridrih Ebert
17.11..2017, Beograd
Organizator: Koalicija 27
15.11.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU, UNDP
15.11.2017, Beograd
Organizator: Balkanmagazin
14.11.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU, Ministarstvo rada, EU info centar
07.11.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU, EU info centar, PKS
03.11.2017, Beograd
Organizator: ISAC fond i Fondacija Fridrih Ebert
01.11.2017, Beograd
Organizator: Evropski pokret u Srbiji
31.10.2017, Beograd
Organizator: EPuS i FPN
01 - 02.11.2017, Novi Sad-Beograd
Organizator: Francuski institut
25.10.2017, Beograd
Organizator: Koalicija prEUgovor
24.10.2017, Beograd
Organizator: Evropski pokret u Srbiji
23.10.2017, Beograd
Organizator: RYCO
17.10.2017, Beograd
Organizator: Fondacija Tempus
12.10.2017, Beograd
Organizator: Građanske inicijative
11.10.2017, Beograd
Organizator: TACSO
10.10.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU i Tim UN
09.10.2017, Brisel
Organizator: Savet za regionalnu saradnju
06.10.2017, Beograd
Organizator: Fondacija Tempus
05.10.2017, Beograd
Organizator: Forum za međunarodne odnose Evropskog pokreta u Srbiji i Fondacija Fridirh Ebert
02.10.2017, Beograd
Organizator: CZKD
28.09.2017, Beograd
Organizator: Fondacija Tempus
26.09.2017, Beograd
Organizator: EUNIC Srbija
22.09.2017, Novi Sad
Organizator: CINS
21.09.2017, Beograd
Organizator: Ministarstvo pravde
20.09.2017, Pančevo
Organizator: Gradska uprava Pančeva
19.09.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU, EU info centar i SKGO
18.09.2017, Beograd
Organizator: BOŠ i Kancelarija za saradnju sa civilnim društvom
15.09.2017, Beograd
Organizator: Beograd Prajd
14.09.2017, Beograd
Organizator: POINTPULS i BCBP
15.09.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU u Srbiji
14.09.2017, Vlasinsko jezero
Organizator: Evropski PROGRES
13.09.2017, Beograd
Organizator: Centar za spoljnu politiku
06.09.2017, Beograd
Organizator: Ujedinjene nacije
05.09.2017, Beč
Organizator: Energetska zajednica
25.08.2017, Beograd
Organizator: Balkanmagazin i EPS
25.07.2017, Beograd
Organizator: Beogradski centar za bezbednosnu politiku
06.07.2017, Beograd
Organizator: Ministarstvo zaštite životne sredine i Nacionalni konvent
04.07.2017, Beograd
Organizator: ISAC fond i Fridrih Ebert fondacija
30.06.2017, Beograd
Organizator: Centar za spoljnu politiku i Fridrih Ebert fondacija
22.06.2017, Beograd
Organizator: CEP, EU Info centar
22.06.2017, Beograd
Organizator: EU info centar
22.06.2017, Beograd
Organizator: Fondacija Hajnrih Bel
15 - 17.06.2017, Beograd
Organizator: Evropa Nostra, Evropa Nostra Srbija, Mreža za nasleđe JIE
14.06.2017, Beograd
Organizator: Ambasada Italije u Srbiji
15.06.2017, Beograd
Organizator: Novinska agencija Beta
18.05.2017, Beograd
Organizator: EU info centar
18.05.2017, Beograd
Organizator: EU info centar
25.05.2017, Beograd
Organizator: EU Info centar

PROJEKTI I KONKURSI

EurActiv franšiza za Srbiju:
Novinska agencija BETA, direktor: Radomir Diklić, glavni i odgovorni urednik: Dragan Janjić
Novinska Agencija Beta
Developed by Zorica Filipović, Predrag Tošić
EKO ZNACKA