Projekat podržali

Evropska Unija

Soros

Sponzori mreže

 

EurActiv Newsletter
Prijava na NewsLetter


EU mora da definiše strateški interes na Balkanu      

Objavljeno : 15.01.2019. Štampa El. pošta bookmark
 

Od završetka ratova na prostoru bivše Jugoslavije, znači više od 20 godina, Evropska unija je veoma prisutna na Balkanu - snosi direktnu odgovornost u Bosni i Hercegovini (sa vojnom misijom EUFOR) i na Kosovu (Misija izgradnje vladavine prava Euleks i učešće u međunarodnim snagama KFOR). I pristupnim obećanjima za  svih šest zemalja Zapadnog Balkana i pristupnim pregovorima sa dve - Srbijom i Crnom Gorom - EU demonstrira svoje prisustvo. To čini u krajnjem i članstvom Bugarske i Rumunije od 2007. godine. Rezultat ipak otrežnjava - tradicionalno bure baruta Balkan uporno se opire gašenju. EU nije uspelo ni da članicama Bugarskoj i Rumuniji prenese svoje standarde i podstakne njihov ekonomski razvoj.

 

Vinfrid Fajt (Winfried Veit) je politikolog i docent za međunarodne odnose na Univerzitetu u Frajburgu.



Dva su faktora u prvom redu odgovorna za takvu situaciju: Prvi su i dalje nerešena etnička i nacionalna pitanja, koja još tinjaju. Drugi je sve veće prisustvo drugih eksternih aktera poput Rusije i Turske, ali i Kine i nekih arapskih država, kao i uloga SAD u region, fokusirana po svaku cenu na širenje NATO i stabilnost.

 

Zajedno sa stagnirajućim, a u nekim slučajevima i nazadujućim razvojem demokratije i društveno-ekonomskih odnosa, ti faktori su latentna pretnja za bezbednost Evrope, koja se na svojim istočnim i južnim granicama već u dovoljnoj meri suočava sa krizama i konfliktima. Zato bi politika preventivne deaktivacije i predupređivanja konflikta trebalo da bude jedan od prioritetnih strateških ciljeva EU.

 

Kako postići taj cilj? Kao prvo, Brisel bi morao jasno da definiše svoje strateške interese u regionu. U strategiji EU za Balkan iz februara 2018. godine ponovo dominira mantra o proširenju EU. To bi za početak trebalo gurnuti u drugi plan i snažnije naglasiti aspekt transformacije, što se navodi i u jednoj studiji regionalne Kancelarije Fondacije Fridrih Ebert za Jugoistočnu Evropu (april 2018.). Naime, a to se navodi i u studiji, veoma je upitan stav iz strateškog dokumenta EU da je "uverljiva perspektiva pristupa EU ključni faktor transformacije u reginu". Štaviše, fazu transformacije trebalo bi iskoristiti da bi se stvorili okvirni uslovi za održivu, a ne samo površnu stabilnost.

 

Drugo, treba da bude jasno da se strateški interesi EU na Balkanu ne podudaraju sa interesima SAD. Iako niko ne zna tačno koje interese predsednik Donald Tramp sledi u regionu, očigledno je da u Stejt departmentu i u Pentagonu još dominiraju stare elite, usredsređene na ograđivanje Rusije. Njihov cilj je i u Jugoistočnoj Evropi da  putem stalnog širenja NATO proteraju Rusiju iz regiona. Sa Bugarskom, Rumunijom, Albanijom i Crnom Gorom već je učinjen dobar deo posla, a Makedonija je sledeća. Jasno je da Moskva to neće bespogovorno prihvatiti. Nedavno je ruski ministar spoljnih poslova Lavrov upozorio da zemlje regiona ne treba stavljati pred "lažnu dilemu" da treba se odluče da li će stati na stranu Moskve, Vašingtona ili Brisela.

 

Razmišljanje u geopolitičkim kategorijama nije slučajnost. Britanski geograf Halford Makinder, jedan od tvoraca geopolitičke teorije, definisao je jos 1904. godine istočnu Evropu kao polaznu tačku iz koje bi moglo da se zavlada Evroazijom, a konačno i celim svetom. Američki politikolog i savetnik predsednika Džimija Kartera, Zbignjev Bžežinski, koji je bio u kontaktu i sa Barakom Obamom, pošao je 1997. godine Makinderovim tragom. U svojoj knjizi "Velika šahovska tabla" ocenioje da je širenje NATO na istok neophodno za američku prevlast u Evroaziji. Ta je strategija funkcionisala dok je Rusija pod Borisom Jeljcinom bila bespomoćna i nemoćna. Sa Vladimirom Putinom to se promenilo. Moskva sada pokušava da stvori svoje zone uticaja i, pre svega, enormno je ojačala svoje vojne kapacitete.

 

Primarni interes EU na Balkanu je stabilnost. Neku vrstu prividne stabilnosti uspela je i da stvori. Zauzvrat je svoje više ciljeve demokratiju, ljudska prava i pluralizam podredila interesima vladajućih, uglavnom korumpiranih i autoritarnih elita. Najizrazitiji primer je Crna Gora gde je Milo Đukanović, koji vlada više od četvrt veka pod različitim funkcijama, uspeo da od ruskog satrapa postane ljubimac Zapada, a da pri tom ne olabavi stisak kojim vlada zemljom.

 

Problemi se gomilaju i u kvaziprotektoratima BiH i Kosovu. Kosovski lideri bi bez zaštite SAD stajali pred sudom u Hagu. Pred očima međunarodne, uglavnom evropske administracije Kosovo je, prema navodima Europola, postalo glavna raskrsnica za avganistanski heroin. Članica NATO Albanija, prema pisanju medija koji se takođe pozivaju na Europol, važi zbog svojih brojnih plantaža kanabisa za "evropsku Kolumbiju". U BiH međunarodnoj upravi nije uspelo da prevaziđe institucionalne blokade i sistem etničkog ključa, zasnovane na Dejtonskom ustavu. Samo Makedonija svojom demokratskom promenom vlasti nudi nekakav tračak nade.

 

Stvarna stabilnost u regionu morala bi preventivno da se pobrine za rešavanje latentnih problema. U to spada i rešavanje dva još otvorena "nacionalna pitanja"- srpskog i albanskog. EU bi preventivno trebalo da teži mirovnom rešenju u koje bi, pored lokalnih aktera, na obe strane morali da budu uključeni i spoljni protagonisti - na albanskoj Turska, na srpskoj Rusija. EU može i treba u tom pitanju da deluje kao posrednik i da u igru uvede regionalnu bezbednosnu arhitekturu sa Turskom i Rusijom, u kojoj Moskva ne bi bila samo učesnik na margini.

 

To bi vladajuće autokrate u regionu stavilo pod pritisak da moaju da vuku poteze. Preduslov za takvu bezbednosnu arhtekturu bilo bi odustajanje od dalje ekspanzije NATO i integrisanija evropska spoljna i odbrambena politika, poput one kakvu zamišlja francuski predsednik Emanuel Makron.

 

To bi u krajnjem bio i preduslov da pomoć EU više ne nestaje u netransparentnim kanalima, već da direktno stiže do stanovništva. Pod tim stabilnim bezbednosnim krovom moglo bi da se krene u rešavanje dva nacionalna pitanja i da se prebrodi dilema proširenja EU između stabilizacije i demokratizacije. Naime, svakako nije u interesu građana šest zemalja Zapadnog Balkana da uz formalne reforme uđu u EU, a da za to nisu zaista i spremni. Predstojeće predsedavanje EU Rumunije, koja pati od korupcije i nedostatka vladavine prava, trebalo bi da posluži kao upozorenje.

 

Izvor: EURACTIV.de

Foto: IPG - Međunarodna politika i društvo

 

 

 
 
Pošaljite komentar
Pošaljite komentar


 

Partner rubrike


05.06.2019, Beograd
Organizator: MEI, Delegacija EU, Ministarstvo finansija i EU PPF
31.05.2019, Beograd
Organizator: FCD i EWB
17.05.2019, Beograd
Organizator: Ministarstvo finansija i projekat Podrška komisiji za kontrolu državne pomoći
11.05.2019, Beograd
Organizator: CRTA
10.05.2019, Beograd
Organizator: FPN
08.05.2019, Beograd
Organizator: Koalcija 27
07.05.2019, Beograd
Organizator: EPuS
22.04.2019, Beograd
Organizator: RENEXPO
16.04.2019, Beograd
Organizator: MEI, Delegacija EU i PLAK III
11.04.2019, Beograd
Organizator: ISAC fond
03.04.2019, Beograd
Organizator: CSP i Hans Zajdel fondacija
04.04.2019, Beograd
Organizator: Republika Srbija
25.03.2019, Beograd
Organizator: CRTA
20.03.2019, Beograd
Organizator: Ministarstvo finansija i Delegacija EU u Srbiji
19.03.2019, Beograd
Organizator: MONS
26.02.2019, Beograd
Organizator: EPuS i Centar za spoljnu politiku
22.02.2019, Beograd
Organizator: Centar za promociju nauke
21.02.2019, Beograd
Organizator: RES fondacija i Fondacija Hajnrih Bel
06.02.2019, Beograd
Organizator: EU info centar
04.02.2019, Beograd
Organizator: CRTA
30.01.2019, Beograd
Organizator: EU info centar, Delegacija EU i EUNIC
18.01.2019, Beograd
Organizator: NKEU
14.12.2018, Beograd
Organizator: CEP i EU info centar
4.12.2018, Beograd
Organizator: EPuS i Fridrih Ebert
30.11.2018, Beograd
Organizator: NKEU
28.11.2018, Beograd
Organizator: CEP, CFA/ÖFZ i CIFE
26.11.2018, Beograd
Organizator: Konfindustrija Srbija
26.11.2018, Beograd
Organizator: Agencija za borbu protiv korupcije
19.11.2018, Beograd
Organizator: CEP
16.11.2018, Beograd
Organizator: EU info centar
14.11.2018, Beograd
Organizator: Koalicija 27
08.11.2018, Beograd
Organizator: EPuS i Konrad Adenauer Fondacija
06.11.2018, Beograd
Organizator: POINTPULS i BCBP
06.11.2018, Beograd
Organizator: ASB i Ministarstvo za rad
06.11.2018, Beograd
Organizator: Predstavništvo Grada Beča
01.11.2018, Beograd
Organizator: U mreži i Grupa za analizu i kreiranje javnih politika
30.10.2018, Beograd
Organizator: Fondacija Tempus
17.10.2018, Beograd
Organizator: BFPI, BCBP i EPuS
14.10.2018, Beograd
Organizator: Srbija 21
12.10.2018, Beograd
Organizator: Ambasadori održivog razvoja i NKEU
09.10.2018, Beograd
Organizator: MZŽS
03.10.2018, Beograd
Organizator: EBRD
29.09.2018, Beograd
Organizator: Ambasada Švedske, MZŽS i EISP2
26.09.2018, Beograd
Organizator: Kreativna Evropa Srbija
25.09.2018, Beograd
Organizator: EPuS
25 - 26.09.2018, Beograd
Organizator: CEP i TEN
24.09.2018, Beograd
Organizator: Fondacija Fridrih Ebert
01.10.2018, Beograd
Organizator: Tempus
18.09.2018, Beograd
Organizator: UNDP i Vlada Švajcarske
14.09.2018, Beograd
Organizator: Bitef i EU info centar
14.09.2018, Beograd
Organizator: Delegacija EU i Ministarstvo pravde
13.09.2018, Beograd
Organizator: BOŠ i Kancelarija za saradnju sa civilnim društvom
07.09.2018, Beograd
Organizator: FREN i SeCons
04.09.2018, Beograd
Organizator: Tim Noći istraživača
12.07.2018, Beograd
Organizator: EU info centar
11.07.2018, Beograd
Organizator: EU info centar
03.07.2018, Beograd
Organizator: Balkanmagazin
28.06.2018, Beograd
Organizator: Istinomer i Crta
28.06.2018, Beograd
Organizator: CEP i EU info centar
27.06.2018, Beograd
Organizator: EPuS, Fondacija Fridrih Ebert
27.06.2018, Beograd
Organizator: Projektni tim, Švajcarska kancelarija za saradnju i Ministarstvo energetike
22.06.2018, Beč
Organizator: Energetska zajednica
21.06.2018, Beograd
Organizator: EPuS
20.06.2018, Beograd
Organizator: BCBP
21.06.2018, Beograd
Organizator: BOŠ
15.06.2018, Beograd
Organizator: CEP
14.06.2018, Beograd
Organizator: BCBP
15.06.2018, Beograd
Organizator: Fridrih Ebert
13.06.2018, Beograd
Organizator: EPuS i FPN
12.06.2018, Beograd
Organizator: Savet Evrope i Delegacija EU
12.06.2018, Beograd
Organizator: Fridrih Ebert
01.06.2018, Beograd
Organizator: Green European Foundation
24.05.2018, Beograd
Organizator: Kancelarija Vlade za saradnju sa civilnim društvom
21.05.2018, Beograd
Organizator: CEDEF
17.05.2018, Beograd
Organizator: CEP, EFB
16.05.2018, Beograd
Organizator: EU info centar
16.05.2018, Beograd
Organizator: EU info centar
16.05.2018, Beograd
Organizator: Centar za spoljnu politiku
14.05.2018, Beograd
Organizator: Koalicija 27
10.05.2018, Beograd
Organizator: AŽC, UŽ Peščanik
09.05.2018, Beograd
Organizator: EU info centar i Delegacija EU u Srbiji
10.05.2018, Beograd
Organizator: Fondacija Fridrih Ebert i Centar za spoljnu politku
10.05.2018, Beograd
Organizator: EPuS, FEFA
25.04.2018, Beograd
Organizator: USAID, EPuS, CEP
25.04.2018, Beograd
Organizator: ISAC fond
23.04.2018, Beograd
Organizator: NKEU
24.04.2018, Beograd
Organizator: REECO Srbija
20.04.2018, Beograd
Organizator: Udruženja
16.04.2018, Beograd
Organizator: Delegacija EU, EU info centar i Kolarčeva zadužbina
13.04.2018, Beograd
Organizator: Koalicija prEUgovor
13.04.2018, Beograd
Organizator: Fridrih Ebert
16. i 17.04.2018, Beograd
Organizator: EFB
11.04.2018, Beograd
Organizator: CEP
11.04.2018, Beograd
Organizator: Beogradski centar za ljudska prava
12.04.2018, Beograd
Organizator: EPuS
23.03.2018, Beograd
Organizator: Beogradski centar za ljudska prava
16.03.2018, Beograd
Organizator: Delegacija EU u Srbiji, EU info centar
13.03.2018, Beograd
Organizator: CEP, TEN, BENCHER
13.03.2018, Beograd
Organizator: ISAC fond
14.03.2018, Beograd
Organizator: EU info centar i PLAC II
08.03.2018, Beograd
Organizator: Balkanmagazin i EPS
08.03.2018, Beograd
Organizator: Francuski institut u Srbiji
27.02.2018, Beograd
Organizator: Evropska fondacija za demokratiju
13.02.2018, Beograd
Organizator: BCBP
08.02.2018, Beograd
Organizator: Evropska platforma za ZB
07.02.2018, Beograd
Organizator: CFP, Fondacija Hans Zajdel
01.02.2018, Beograd
Organizator: BCBP
30. i 31.01.2018, Beograd
Organizator: MDULS, ReSPA
24.1.2018, Beograd
Organizator: Tempus - Erazmus+
16.1.2018, Beograd
Organizator: Ambasada Bugarske
17.01.2018, Beograd
Organizator: Koalicija za REKOM
21.12.2017, Beograd
Organizator: POINTPULS i RAI
19.12.2017, Beograd
Organizator: Koalicija prEUgovor
14.12.2017, Priština
Organizator: Energetska zajednica
13.12.2017, Beograd
Organizator: EU info centar, CAPE
13.12.2017, Beograd
Organizator: EPuS
08.12.2017, Beograd
Organizator: EPuS, EIB
08.12.2017, Beograd
Organizator: Savet Evrope, EU
07.12.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU, EU Info centar, KCSD, Fondacija Divac
05.12.2017, Beograd
Organizator: POINTPULS, BCBP, BIRN, TS
06.12.2017, Beograd
Organizator: EPuS
05.12.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU i RZS
29.11.2017, Beograd
Organizator: EPuS i Fondacija Fridrih Ebert
17.11..2017, Beograd
Organizator: Koalicija 27
15.11.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU, UNDP
15.11.2017, Beograd
Organizator: Balkanmagazin
14.11.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU, Ministarstvo rada, EU info centar
07.11.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU, EU info centar, PKS
03.11.2017, Beograd
Organizator: ISAC fond i Fondacija Fridrih Ebert
01.11.2017, Beograd
Organizator: Evropski pokret u Srbiji
31.10.2017, Beograd
Organizator: EPuS i FPN
01 - 02.11.2017, Novi Sad-Beograd
Organizator: Francuski institut
25.10.2017, Beograd
Organizator: Koalicija prEUgovor
24.10.2017, Beograd
Organizator: Evropski pokret u Srbiji
23.10.2017, Beograd
Organizator: RYCO
17.10.2017, Beograd
Organizator: Fondacija Tempus
12.10.2017, Beograd
Organizator: Građanske inicijative
11.10.2017, Beograd
Organizator: TACSO
10.10.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU i Tim UN
09.10.2017, Brisel
Organizator: Savet za regionalnu saradnju
06.10.2017, Beograd
Organizator: Fondacija Tempus
05.10.2017, Beograd
Organizator: Forum za međunarodne odnose Evropskog pokreta u Srbiji i Fondacija Fridirh Ebert
02.10.2017, Beograd
Organizator: CZKD
28.09.2017, Beograd
Organizator: Fondacija Tempus
26.09.2017, Beograd
Organizator: EUNIC Srbija
22.09.2017, Novi Sad
Organizator: CINS
21.09.2017, Beograd
Organizator: Ministarstvo pravde
20.09.2017, Pančevo
Organizator: Gradska uprava Pančeva
19.09.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU, EU info centar i SKGO
18.09.2017, Beograd
Organizator: BOŠ i Kancelarija za saradnju sa civilnim društvom
15.09.2017, Beograd
Organizator: Beograd Prajd
14.09.2017, Beograd
Organizator: POINTPULS i BCBP
15.09.2017, Beograd
Organizator: Delegacija EU u Srbiji
14.09.2017, Vlasinsko jezero
Organizator: Evropski PROGRES
13.09.2017, Beograd
Organizator: Centar za spoljnu politiku
06.09.2017, Beograd
Organizator: Ujedinjene nacije
05.09.2017, Beč
Organizator: Energetska zajednica
25.08.2017, Beograd
Organizator: Balkanmagazin i EPS
25.07.2017, Beograd
Organizator: Beogradski centar za bezbednosnu politiku
06.07.2017, Beograd
Organizator: Ministarstvo zaštite životne sredine i Nacionalni konvent
04.07.2017, Beograd
Organizator: ISAC fond i Fridrih Ebert fondacija
30.06.2017, Beograd
Organizator: Centar za spoljnu politiku i Fridrih Ebert fondacija
22.06.2017, Beograd
Organizator: CEP, EU Info centar
22.06.2017, Beograd
Organizator: EU info centar
22.06.2017, Beograd
Organizator: Fondacija Hajnrih Bel
15 - 17.06.2017, Beograd
Organizator: Evropa Nostra, Evropa Nostra Srbija, Mreža za nasleđe JIE
14.06.2017, Beograd
Organizator: Ambasada Italije u Srbiji
15.06.2017, Beograd
Organizator: Novinska agencija Beta
18.05.2017, Beograd
Organizator: EU info centar
18.05.2017, Beograd
Organizator: EU info centar
25.05.2017, Beograd
Organizator: EU Info centar

PROJEKTI I KONKURSI

EurActiv franšiza za Srbiju:
Novinska agencija BETA, direktor: Radomir Diklić, glavni i odgovorni urednik: Dragan Janjić
Novinska Agencija Beta
Developed by Zorica Filipović, Predrag Tošić
EKO ZNACKA